روايات صحيحى كه درباره داستان مذكور وارد شده ، نسبت به روايت فوق سوء ظن مىآورد ، براى اينكه آياتى كه در مقام مذمت مؤمنين ( و يا به تعبير اين روايت در مقام مذمت عموم مردم ) است ، و آيه غار هم در جمله * ( « إِلَّا تَنْصُرُوه » ) * بدان اشاره دارد و اول همه آنها آيه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّه اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ » ) * مىباشد و نيز نقل قطعى ، ثابت مىكنند كه تثاقل از عموم مؤمنين نبود ، بلكه پاره اى از مؤمنين دعوت و امر رسول خدا ( ص ) را نسبت به كوچ كردن براى جهاد پذيرفته و بى درنگ حركت كردند ، و عده اى از مردم مؤمن و منافق تثاقل ورزيدند . به همين دليل خطاب در * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » ) * هم ، كه تمامى مؤمنين را شامل است و همچنين مذمتى كه دنبال آن است مخصوص عده اى از مؤمنين خواهد بود ، و خطاب عمومى آن از قبيل خطابات عمومى ديگرى است كه مربوط به بعضى از مخاطبين است ، مانند خطابى كه در آيه « فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِياءَ اللَّه » « 1 » به عموم يهود شده ، در حالى كه همه افراد يهود انبياء را نكشتند و همچنين امثال آن در قرآن بسيار آمده است . و بنا بر اين بيان ، دلالت آيه بر اينكه در روز غار جز خدا كسى پيغمبر را يارى نكرده دلالتى است قطعى . و اين معنا خود بهترين شاهد است بر اينكه ضميرهايى كه در بقيه جملات آيه يعنى در جملات : * ( « فَأَنْزَلَ اللَّه سَكِينَتَه عَلَيْه وَأَيَّدَه بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلى وَكَلِمَةُ اللَّه هِيَ الْعُلْيا » ) * هست همه به پيغمبر برمىگردد . و جملات مذكور در مقام بيان اين جهتند كه خداى تعالى به تنهايى قائم است به نصرت او ، نصرتى عزيز و غيبى ، نصرتى كه احدى از مردم در آن دخالت ندارد ، و آن عبارتست از فرستادن سكينت بر وى و تاييد او بجنودى غايب از ديدگان ، و بالا دست قرار دادن كلمه حق و زير دست كردن كلمه باطل ، و اينكه خدا مقتدرى است شايسته كار . از مساله نصرت و يارى كه بگذريم فضيلت ديگرى كه ممكن است فضيلت شمرده شود و انگشت روى آن گذاشته شود اين است كه بگويند كلمه * ( « ثانِيَ اثْنَيْنِ » ) * و همچنين كلمه « لصاحبه » دلالت دارد بر اينكه وى رفيق راه و يار غار رسول خدا ( ص ) بوده . و ما نخست تسليم مىشويم كه بودن دو نفر كه يكى از آن دو رسول خدا ( ص ) است و همچنين همنشين بودن با آن جناب خود يكى از مفاخر و فضائل است .

--> ( 1 ) پس چرا انبياء خدا را مىكشيد . سوره بقره آيه 91